កាំសូប សេចក្តីសង្ខេប — លេខ៣ (ភាសាខ្មែរ)
កាំសូប សេចក្តីសង្ខេប (CaMSOb Digest)
ព្រឹត្តិការណ៍ប្រចាំខែនៅកម្ពុជា ពន្យល់ជាសាមញ្ញ
លេខ៣ — ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៦
នេះជាកំណែសង្ខេប និងភាសាសាមញ្ញនៃលិខិតប្រចាំខែកាំសូប — ការអានប្រហែលប្រាំនាទី គ្មានពាក្យបច្ចេកទេស គ្មានអក្សរកាត់។ ប្រសិនបើអ្នកចង់បានទិន្នន័យពេញលេញ ប្រភព និងព័ត៌មានលម្អិតតាមវិស័យ លិខិតពេញលេញអាចរកបានស្របជាមួយសេចក្តីសង្ខេបនេះ។
ព្រំដែនជាមួយប្រទេសថៃ
ចាប់ពីចុងខែកញ្ញាដល់ចុងខែតុលា កាំសូបរកមិនឃើញរបាយការណ៍អំពីការបាញ់ប្រហារ ការប៉ះ ទង្គិច ឬឧប្បត្តិហេតុមីនថ្មីណាមួយឡើយ។ ឥឡូវនេះ គេមិនប្រើកាំភ្លើងទៀតទេ តែប្រើសេចក្តីថ្លែង ការណ៍ជំនួសវិញ។ នៅទីភ្នាក់ងារជនភៀសខ្លួនអង្គការសហប្រជាជាតិ (UNHCR) នៅហ្សឺណែវ កម្ពុជាបាននិយាយថា ជនជាតិខ្មែរប្រមាណ២០.០០០នាក់ នៅតែត្រូវបានផ្លាស់ទីលំនៅ។ ថៃបាន ឆ្លើយតបថា ខ្លួនរាប់បានប្រមាណ៤.៦០០នាក់ ដែលទាក់ទងនឹងសហគមន៍បីនៅខេត្តស្រះកែវ។ លេខទាំងពីរនេះរាប់ក្រុមមនុស្សខុសគ្នា។ រឿងដែលគេជំទាស់គ្នាពិតប្រាកដ គឺថាតើភូមិទាំងនោះនៅ លើទឹកដីថៃ ឬទឹកដីកម្ពុជា។ នៅទីក្រុងឡាអេ ការផ្សះផ្សាមួយដែលមានអង្គការសហប្រជាជាតិជួយ គាំទ្រ បានចេញជាវិធានការប្រាំមួយ ដើម្បីបន្ថយភាពតានតឹង រួមទាំងខ្សែទូរស័ព្ទផ្ទាល់ (ហតឡាញ) រវាងមេបញ្ជាការកងទ័ពជើងទឹកនៃប្រទេសទាំងពីរ។ រហូតមកដល់ថ្ងៃទី៣០ ខែតុលា មិនទាន់មានសញ្ញាអ្វីបង្ហាញថា មានវិធានការណាមួយត្រូវបានប្រើប្រាស់ទេ។ ប្រទេសទាំងពីរក៏កំពុងឈ្លោះគ្នាអំពីវប្បធម៌ដែរ៖ កម្ពុជាបានសុំឲ្យថៃប្រគល់វត្ថុបូរាណមួយចំនួនពីប្រាសាទខ្នារមកវិញ តែថៃបានបដិសេធ។
សេដ្ឋកិច្ច
ការព្យាករណ៍ថ្មីបំផុតអំពីកំណើនសេដ្ឋកិច្ចរបស់កម្ពុជាក្នុងឆ្នាំនេះ ទាបជាងគេបំផុតរហូតមកដល់ពេលនេះ៖ ៣,០% ពីមូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ និង ៣,៥% ពីធនាគារពិភពលោក។ ហេតុផលដែលគេលើកឡើង គឺភ្ញៀវទេសចរមកតិចជាងមុន ប្រាក់ដែលកម្មករផ្ញើមកផ្ទះមានតិចជាងមុន និងតម្លៃប្រេងថ្លៃជាងមុន។ ប្រេងឥន្ធនៈជាសម្ពាធខ្លាំងបំផុត៖ ចាប់ពីខែកុម្ភៈមក សាំងឡើងថ្លៃជិត៣៩% ម៉ាស៊ូតឡើង៤៤% ហើយរដ្ឋាភិបាលនិយាយថា ខ្លួនកំពុងចំណាយប្រាក់ជិត៥០០លានដុល្លារលើប្រាក់ឧបត្ថម្ភធន។ សម្រាប់កម្មករកាត់ដេរ ប្រាក់ឈ្នួលអប្បបរមាឆ្នាំ២០២៧ គឺ២១២ដុល្លារក្នុងមួយខែ ច្រើនជាងឥឡូវនេះតែ២ដុល្លារប៉ុណ្ណោះ តែមូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិរំពឹងថា តម្លៃទំនិញនឹងឡើង៥,៦%។ ប្រសិនបើបែបនោះកើតឡើង ប្រាក់ឈ្នួលរបស់ពួកគេនឹងទិញអ្វីបានតិចជាងមុននៅឆ្នាំក្រោយ — នេះជាការគណនារបស់កាំសូបផ្ទាល់ មិនមែនជាសេចក្តីថ្លែងការណ៍ផ្លូវការទេ។
អាជីវកម្ម និងការងារ
ទេសចរណ៍ជាព័ត៌មានអាក្រក់ដែលច្បាស់បំផុត៖ ភ្ញៀវបរទេសប្រមាណ២១១.០០០នាក់បានមកក្នុងខែកញ្ញា តិចជាងកាលពីមួយឆ្នាំមុន៣៥%។ ចំពោះការឆបោក រដ្ឋាភិបាលនិយាយថា ខ្លួនបានបិទទីតាំងឆបោក៨៦ ហើយថា ឥឡូវនេះល្បែងស៊ីសងតាមអ៊ីនធឺណិតនៅក្នុងកាស៊ីណូត្រូវបានផ្អាក តែកាំសូបរកមិនឃើញការត្រួតពិនិត្យឯករាជ្យណាមួយលើការអះអាងទាំងពីរនេះទេ។ ក្រសួងការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិក នៅតែដាក់កម្ពុជាក្នុងចំណាត់ថ្នាក់ទាបបំផុតស្តីពីការជួញដូរមនុស្ស គឺថ្នាក់ទី៣ (Tier 3)។ នៅថ្ងៃទី២៩ ខែតុលា អង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិបានរាយការណ៍ថា យ៉ាងតិចប្រាំក្រុមហ៊ុនសន្តិសុខឯកជន បានផ្គត់ផ្គង់ឆ្មាំយាមទៅឲ្យទីតាំងឆបោក។ ក្រសួងមហាផ្ទៃនិយាយថា ខ្លួនបានចុះឆ្មក់ទីតាំង៨៣២ និងបានដាក់វិន័យលើមន្ត្រីនគរបាល៧៧នាក់ ហើយមានក្រុមហ៊ុនមួយបានបដិសេធការចោទប្រកាន់នោះ។ នៅប្រទេសថៃ អាជ្ញាធរបាននិយាយថា ពួកគេនឹងស្នើសុំរឹបអូសទ្រព្យសម្បត្តិជាង១ពាន់លានដុល្លារ ពីក្រុមមនុស្សប្រាំពីរនាក់ រួមទាំងឈ្មួញកម្ពុជា យឹម លាក់។ តំណាងរបស់លោកនិយាយថា ទ្រព្យសកម្មត្រូវបានបង្កកដោយគ្មានសវនាការ។ មិនទាន់មានតុលាការណាបានសម្រេចនៅឡើយទេ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ការនាំចេញសម្លៀកបំពាក់កើនឡើង៧,២% ហើយការនាំចេញអង្ករក៏កើនឡើងខ្លាំងដែរ។
កំណែទម្រង់របស់រដ្ឋាភិបាល និងសិទ្ធិមនុស្ស
ការចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត សម្រាប់ការបោះឆ្នោតក្រុមប្រឹក្សាឃុំសង្កាត់ នៅថ្ងៃទី៦ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៧ បានចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី៧ ខែតុលា ហើយនឹងបន្តរហូតដល់ថ្ងៃទី៣០ ខែវិច្ឆិកា។ ជនដែលត្រូវបានផ្លាស់ទីលំនៅដោយសារជម្លោះព្រំដែន អាចចុះឈ្មោះបាននៅកន្លែងដែលពួកគេស្នាក់នៅជ្រកកោន។ នៅដើមខែតុលា អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស (Human Rights Watch) បានប្រាប់អង្គការសហប្រជាជាតិថា សកម្មជនបរិស្ថានប្រាំនាក់ ត្រូវបានឃុំខ្លួនជាង៨០០ថ្ងៃ ហើយអ្នកសារព័ត៌មានពីរនាក់ ត្រូវបានផ្តន្ទាទោស១៤ឆ្នាំ ពីបទក្បត់ជាតិ។ ទាំងនេះជាសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស។ កាំសូបរកមិនឃើញការឆ្លើយតបណាមួយពីរដ្ឋាភិបាលទេ។ កាំសូបក៏រកមិនឃើញការចាប់ខ្លួន ឬការកាត់ក្តីថ្មីណាមួយក្នុងអំឡុងពេលនេះដែរ តែនេះគ្រាន់តែបង្ហាញពីដែនកំណត់នៃការស្វែងរករបស់កាំសូប មិនមែនជាភស្តុតាងថាមិនមានការចាប់ខ្លួន ឬការកាត់ក្តីនោះទេ។
កម្ពុជា និងពិភពលោក
នៅថ្ងៃទី១៦ ខែតុលា កម្ពុជា និងទួរគី បានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងក្របខ័ណ្ឌយោធា។ កាំសូបរកមិនឃើញរបាយការណ៍អំពីការទិញអាវុធណាមួយទេ។ ក្នុងខែវិច្ឆិកា ភ្នំពេញនឹងធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះកិច្ចប្រជុំកំពូលហ្វ្រង់កូហ្វូនី (ថ្ងៃទី១៥–១៦ ខែវិច្ឆិកា) ហើយទស្សនកិច្ចរបស់ប្រធានាធិបតីម៉ាក្រុង ត្រូវបានគ្រោងធ្វើនៅខែនោះដែរ តែមិនទាន់ប្រកាសកាលបរិច្ឆេទជាក់លាក់ទេ។ នៅថ្ងៃទី២៧ ខែតុលា សហភាពអឺរ៉ុបបានប្រកាសកម្មវិធីមួយតម្លៃ៣លានអឺរ៉ូ ដើម្បីបោសសម្អាតយុទ្ធភ័ណ្ឌមិនទាន់ផ្ទុះ និងកសាងសមត្ថភាពកំចាត់មីននៅទាំងសងខាងព្រំដែន ដោយមិនលើសពី១,៦លានអឺរ៉ូ សម្រាប់កម្ពុជា។ សហភាពអឺរ៉ុបមិនបានចែងថា អ្នកណាជាអ្នកបាញ់យុទ្ធភ័ណ្ឌទាំងនោះទេ។ មជ្ឈមណ្ឌលបណ្តុះបណ្តាលមួយដែលទាក់ទងនឹងចិន បានចាប់ផ្តើមដំណើរការនៅប្រទេសឡាវ ដែលជាប្រទេសជិតខាង។ ហើយនៅថ្ងៃទី២៩ ខែតុលា រដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិអូស្ត្រាលីបានព្រមាននៅប្រទេសហ្វីលីពីន អំពីការពង្រឹងកម្លាំងយោធារបស់ចិន។ រឿងមួយដែលត្រូវតាមដាន៖ បាតុកម្មនៅប្រទេសឥណ្ឌូណេស៊ី ដោយសារតម្លៃជីវភាពរស់នៅថ្លៃឡើង និងភ្លើងឆេះព្រៃ។ កាំសូបមិនទាន់រកឃើញទំនាក់ទំនងណាមួយជាមួយកម្ពុជាទេ។
សម្រាប់ជនជាតិខ្មែរនៅបរទេស
នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត បានអញ្ជើញលោក អ៊ុំ សំអាន អតីតតំណាងរាស្ត្រគណបក្សប្រឆាំងដែលនិរទេសខ្លួន ឲ្យមកពិភាក្សានៅកម្ពុជាអំពីបញ្ហាបង្គោលព្រំដែន។ នៅថ្ងៃទី២១ ខែតុលា លោក សំអាន បាននិយាយថា លោកនឹងបញ្ជូនគណៈប្រតិភូមួយនៅខែក្រោយ។ លោកចង់បានការលើកលែងទោស និងការធានាជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ។ ចំណែករដ្ឋាភិបាលផ្តល់ការធានាផ្ទាល់ខ្លួនអំពីសុវត្ថិភាព។ កាំសូបរកមិនឃើញរបាយការណ៍ថា មានការលើកលែងទោសត្រូវបានផ្តល់ឲ្យឡើយ។ ក្រៅពីនេះ លោក អ៊ុំ សំអាន បានសរសេរនៅថ្ងៃទី២៦ ខែតុលាថា លោកបានចូលរួមពិធីសម្ពោធសភាពលរដ្ឋខ្មែរនៅក្រៅប្រទេស នៅទីក្រុងប៉ារីស។ បេក្ខជនម្នាក់បានបង្ហោះលទ្ធផលបោះឆ្នោតរបស់សភានោះ នៅថ្ងៃទី១៦ ខែតុលា។ ទាំងនេះជាការបង្ហោះរបស់អ្នកដែលបានចូលរួម ហើយកាំសូបមិនទាន់រកឃើញការបញ្ជាក់ឯករាជ្យនៅឡើយទេ។
ចង់បានតួលេខពេញលេញ ប្រភព និងព័ត៌មានលម្អិតតាមវិស័យនៅពីក្រោយសេចក្តីសង្ខេបនេះ? សូមអានលិខិតកាំសូបពេញលេញ។ IR&IC និង TW&IC ថ្មី ដែលមានព័ត៌មានអន្តរជាតិលម្អិត និងការវិភាគស៊ីជម្រៅបន្ថែមអំពីនយោបាយផ្ទៃក្នុងរបស់ថៃ ត្រូវបានចេញផ្សាយស្របគ្នាជាមួយលេខនេះ។
© ២០២៦ CaMSOb។ រក្សាសិទ្ធិគ្រប់យ៉ាង។